Kuyumculukta bilgi genellikle şöyle algılanır: Bir kez öğrenilir, uzun süre kullanılır.
Oysa bugün sahadaki gerçeklik farklıdır.
Mesleki bilgi çoğu zaman yanlış olduğu için değil; artık aynı sonucu üretmediği için eskir.
Bilgi eskidiğinde hemen fark edilmez. Sessizdir. Ve tam da bu yüzden tehlikelidir.
Bilgi Eskimez, Bağlam Değişir
Kuyumculukta ayar hâlâ aynıdır. Altının fiziksel özellikleri hâlâ aynıdır.
Değişen şey bilginin kendisi değil; bilginin çalıştığı ortamdır.
Piyasa hızı, müşteri davranışı, ürün çeşitliliği ve likidite koşulları değiştiğinde; aynı bilgi farklı sonuçlar üretmeye başlar.
Bu noktada bilgi teknik olarak doğrudur ama mesleki olarak geç kalmıştır.
Alışkanlık Bilgi Sanıldığında Eskime Başlar
Mesleki bilginin eskimesinin en yaygın nedeni, alışkanlığın bilgiyle karıştırılmasıdır.
Şu cümleler bunun en net göstergesidir:
“Bu ürün her zaman gider.” “Bu ayar sorun çıkarmaz.” “Bu işçilik geri döner.”
Bu ifadeler bir zamanlar doğru sonuçlar üretmiş olabilir. Ama bugün aynı cümleler sorgulanmadan kullanılıyorsa, bilgi çoktan eskimeye başlamıştır.
Çünkü alışkanlık, bilgiyi soru sormaz hâle getirir.
Piyasa Hızı Bilgiyi Yavaşlatır
Altın piyasası hızlandıkça, bilginin geçerlilik süresi kısalır.
Eskiden bir kararın sonucu zaman içinde ortaya çıkardı. Bugün aynı karar, çok daha kısa sürede sonuç üretir.
Bu da şunu doğurur:
Geç kalan bilgi, yanlış bilgi kadar zarar verir.
Bilgi doğru olabilir. Ama karar anında güncel değilse, koruyucu olmaktan çıkar.
Ürün Davranışları Standartlıktan Çıktı
Eskiden “ortalama ürün” kavramı çalışıyordu. Bugün bu kavram zayıfladı.
Aynı ayarda, aynı gramda iki ürün;
– farklı hızda bozulabiliyor, – farklı pazarlık baskısı görüyor, – farklı fire üretiyor.
Bu durum, tek tip bilginin hızla eskimesine neden olur.
Bilgi artık “her zaman” değil, “bu koşulda” çalışır.
Tecrübe Güncellenmezse Bilgiyi Eskitir
Tecrübe, mesleki bilginin taşıyıcısıdır. Ama güncellenmezse, bilgiyi korumaz.
Aksine, onu sabitler.
Güncellenmeyen tecrübe;
– yeni sinyalleri kaçırır, – değişen davranışları görmez, – eski sonuçları beklemeye devam eder.
Bu noktada bilgi eskimiş olur ama fark edilmez.
Bilgi Sessizce Eskir
Mesleki bilgi eskirken alarm vermez.
Şöyle görünür:
– “Eskisi kadar kazandırmıyor.” – “Bu aralar bu ürün zor gidiyor.” – “Piyasa çok değişti.”
Aslında değişen piyasa değil; bilginin geçerlilik süresidir.
Bilgi eskidiğinde, zarar bir anda değil; yavaş yavaş yazılır.
Bilgiyi Taze Tutan Şey Nedir?
Bilgiyi taze tutan şey, daha fazla bilgi eklemek değildir.
Asıl mesele şudur:
“Benim doğru sandığım şey hâlâ çalışıyor mu?”
Bu soru sorulmadığında, bilgi eskir ama yerinde durur.
Sorulduğunda ise bilgi güncellenir, tecrübe güçlenir.
En Büyük Yanılgı
“Bu meslekte bilgi eskimez.”
Kuyumculukta bilgi eskir. Ama yanlış olduğu için değil;
aynı bağlamda kullanılmaya devam edildiği için.
Kuyumculukta mesleki bilgi;
– sorgulanmadığında, – güncellenmediğinde, – koşullarla birlikte okunmadığında
sessizce eskir.
Güçlü kalan kuyumcu, en çok bilgiye sahip olan değil;
bilgisinin ne zaman eskidiğini fark edebilen kişidir.
Sessiz güç, net etki tam da burada başlar: bildiğine güvenmekte değil, bildiğini düzenli olarak yeniden okumakta.
