Altın piyasası her zaman hareketliydi. Bugün farklı olan şey, hareketin kendisi değil; karar alma süresinin dramatik biçimde kısalmasıdır.
Fiyatlar daha hızlı tepki veriyor, bilgi daha çabuk eskiyor, yanlış kararların maliyeti ise daha kısa sürede görünür hâle geliyor.
Bu ortamda sarraf için asıl soru şudur: “Piyasa ne yapıyor?” değil, “Ben bu hız altında kararımı nasıl kuruyorum?”
Fiyat Hızlandıkça Karar Yapısı Değişir
Hızlı piyasada fiyat, yol gösterici olmaktan çok uyarı sinyaline dönüşür.
Eskiden fiyat üzerinden karar vermek mümkündü. Bugün ise fiyat çoğu zaman sonucu değil, riski işaret eder.
Bu nedenle sarrafın zihninde şu dönüşüm yaşanır:
“Fiyat iyi mi?” sorusu yerini “Bu fiyat hangi koşulda bozulur?” sorusuna bırakır.
Hız, fiyatı değil; fiyatın dayanıklılığını test eder.
Zamanlama Artık Pasif Değil, Aktif Bir Risk
Daha sakin dönemlerde zamanlama hataları telafi edilebilirdi. Hızlı piyasada ise gecikme, başlı başına bir maliyet üretir.
Bu yüzden sarraf için beklemek:
– nötr bir karar değil, – bilinçli olarak üstlenilen bir risktir.
“Biraz daha izleyeyim” refleksi, ancak sınırları önceden çizilmişse güvenlidir.
Likidite Varsayımı Zayıflar
Hızlı değişim, en çok likidite varsayımını aşındırır.
Normalde kolay bozulan ürünler yavaşlayabilir, alışık olunmayan ürünler hızlanabilir.
Bu belirsizlik, sarrafı şu noktaya iter:
Likidite artık genel bir kabul değil, ürün bazlı bir testtir.
Her ürün, her fiyat seviyesinde aynı davranışı göstermez.
İşçilik Kararı Daha Sertleşir
Hızlı piyasada işçilik, estetik bir değer olmaktan çok geri dönüş riski olarak okunur.
Çünkü fiyat hızlandıkça:
– işçiliğin geri dönme ihtimali azalır, – fiyat esnekliği düşer, – bozdurma sürprizi artar.
Bu nedenle sarraf kararlarında şu çizgi netleşir:
“Güzel işçilik” değil, “geri dönen işçilik”.
Sezgi Tek Başına Yetmez
Hızlı piyasa sezgiyi daha değerli kılar. Ama aynı zamanda daha tehlikeli.
Çünkü alışkanlık, hız altında sezgi gibi hissedilebilir.
Bu yüzden güçlü sarraf:
– sezgiyi terk etmez, – ama onu tek karar mekanizması yapmaz.
Sezgi, ancak güncel bilgi ve ölçüm disipliniyle birleştiğinde sağlıklı karar üretir.
Karar Hızı ile Karar Kalitesi Ayrışır
Hızlı piyasa, hızlı karar vermeyi teşvik eder. Ama hızlı verilen her karar güçlü değildir.
Sarraf açısından önemli olan:
aynı koşullar tekrar oluştuğunda aynı kararı verebilme güvenidir.
Bu da hızdan çok karar çerçevesi gerektirir.
Sarrafın Rolü Değişir
Hızlanan piyasa, sarrafı tepki veren biri olmaya zorlar gibi görünür. Oysa gerçek dönüşüm şudur:
Sarraf, her harekete cevap veren değil; hangi harekete cevap vermeyeceğini bilen kişiye dönüşür.
Bu; daha az işlem, ama daha net sonuç demektir.
En Büyük Yanılgı
“Piyasa çok hızlı, sağlıklı karar vermek imkânsız.”
Asıl sorun hız değildir. Sorun, hızdan önce karar çerçevesinin kurulmamış olmasıdır.
Hazırlığı olmayanı hız savurur. Hazırlığı olanı ise netleştirir.
Altın piyasasında hızlı değişim, sarraf kararlarını fiyattan sonuca doğru iter.
Bu ortamda ayakta kalan sarraf:
– alışkanlıkla değil, – varsayımla değil, – refleksle değil,
bilinçli bir karar mimarisiyle hareket edendir.
Piyasanın hızına kapılmakta değil, o hızın içinde sakin kalabilmekte.
