“Altın ticaretinde yeni dönem” ne anlama geliyor?
Son günlerde gündeme gelen Kıymetli Metal Takip Sistemi (KMTS), kuyumculukta kayıt dışılığı ve sahteciliği azaltmayı hedefleyen yeni bir izleme yaklaşımı olarak konuşuluyor. Sistemin temel iddiası şu: İşlenmemiş altın (1 gramdan külçeye) lazerle işaretlenecek ve belirli bir kayıt altyapısı üzerinden izlenebilir hale gelecek.
Bu yazıda; “KMTS nedir?”, “Nakit sınırı neyi değiştiriyor?”, “Fatura ve banka üzerinden ödeme düzeni kuyumcunun günlük işine nasıl yansır?” gibi soruları pratik bir dille ele alacağız. Amaç, sahada çalışan sarraflar ve kuyumcular için uygulanabilir bir çerçeve sunmak.
1) KMTS nedir? (Kısa ve net)
KMTS (Kıymetli Metal Takip Sistemi), özellikle işlenmemiş altınların (granül, külçe vb.) tedarik–satış zinciri boyunca izlenmesini amaçlayan bir takip sistemi olarak gündemde.
Öne çıkan unsurlar:
- İşlenmemiş altınlara lazerle işaret konulması (kimliklendirme)
- Alım-satımın kayıt altına alınması
- Fatura disiplininin güçlenmesi
- Belirli tutarın üzerindeki ödemelerde banka kanalıyla işlem yapılması yaklaşımının sektörde daha görünür hale gelmesi
Önemli not: KMTS konuşulurken, “işlenmemiş altın” ve “işlenmiş ürün” ayrımı kritik. Bilezik, yüzük, kolye gibi nihai mamullerin kapsamı/uygulama biçimi ile işlenmemiş altınların takibi aynı şey değil. Bu ayrım, hem operasyon hem de müşteri iletişimi açısından belirleyici.
2) Lazerle işaretleme: Sahteciliğe karşı nasıl bir bariyer oluşturur?
Lazer işaretleme, sahte ürün üretimini tek başına bitirmez; fakat iki önemli fayda sağlar:
- Ürünün “kimlik” kazanması: İşlenmemiş altın bir “parça” olmaktan çıkıp izlenebilir bir varlık haline gelir.
- Tedarik zincirinde kırılma noktalarının görünürleşmesi: Nereden geldi, kimde işlem gördü, hangi aşamada el değiştirdi gibi sorular daha kolay cevaplanabilir hale gelir.
Kuyumcu açısından pratik karşılığı:
- Tedarikçi seçimi ve belge düzeni daha kritik hale gelir.
- “Belgesiz gelen” işlenmemiş altınla çalışma riski artar (en azından itibar ve denetim açısından).
3) Nakit sınırı: “Yasak” mı, “limitli serbestlik” mi?
Sahada en çok konuşulan başlık “nakit bitiyor mu?” sorusu. Gündeme yansıyan bilgiler, tamamen yasaktan ziyade belirli bir parasal sınırın altındaki işlemlerde nakdin devam edebileceği; bu sınırın üzerindeki işlemlerin ise bankacılık kanalıyla yürütülmesi gerektiği yönünde.
Burada iki kritik gerçek var:
- Türkiye’de belirli tutarın üzerindeki tahsilat/ödemelerde “tevsik” yaklaşımı zaten uzun süredir konuşulan bir başlık.
- KMTS ile birlikte bu yaklaşım, altın ticaretinde daha görünür ve “iş akışına gömülü” hale geliyor.
Kuyumcu için anlamı:
- Kasadan çıkan/kasaya giren nakdin oranı düşebilir.
- Banka üzerinden tahsilat-ödeme süreçleri (havale/EFT/FAST, POS, hesap mutabakatı) daha planlı yönetilmek zorunda kalır.
- Müşteri ilişkilerinde “neden nakit alamıyoruz?” sorusuna hazırlanmak gerekir (iletişim dili önemli).
4) Fatura zorunluluğu: En büyük değişim burada olabilir
KMTS’nin en “işletme düzeni” etkisi, faturanın her halkada daha sistematik hale gelmesi beklentisi.
Öne çıkan yaklaşım:
- Altın alım-satımının kayıt altına alınması
- Kuyumcuya altın satan kişiye de fatura kesilmesi (haberlerde bu ifade özellikle vurgulanıyor)
- Ödemenin banka hesabına yapılması
Bu neyi değiştirir?
- “Elden alım” diye bilinen, çoğu zaman belge disiplininin gevşek olduğu işlemler daralabilir.
- Günlük iş yükü artabilir: fatura/evrak, müşteri bilgisi, banka dekontu, mutabakat vb.
- Muhasebe ile kuyumcu operasyonu daha iç içe çalışmak zorunda kalır.
Pratik öneri:
- Muhasebecinizle “altın alım-satım süreç haritası” çıkarın:
1) Müşteriden/tedarikçiden alım
2) Ürün tanımı (işlenmiş/işlenmemiş)
3) Belge türü (fatura/irsaliye/diğer)
4) Ödeme yöntemi (nakit/banka)
5) Kayıt ve arşivleme (dijital + fiziksel)
5) Kuyumcunun günlük operasyonunda neler değişebilir?
KMTS gündemi, “teknik” gibi görünse de en çok günlük rutini etkiler. Olası değişimler:
Kasa ve tahsilat düzeni
- Nakit tahsilat azalırsa kasa yönetimi değişir.
- Banka hareketleri artarsa günlük kontrol ihtiyacı artar.
- POS/transfer kaynaklı komisyon ve masraf planlaması önem kazanır.
Stok ve tedarik yönetimi
- İşlenmemiş altın tedarikinde belge ve izlenebilirlik daha kritik olur.
- Depolama/etiketleme/seri takibi benzeri pratikler yaygınlaşabilir.
Müşteri iletişimi
- “Nakit ile almak istiyorum” diyen müşteriye net ve sakin açıklama gerekecek.
- “Fatura istemiyorum” yaklaşımına karşı işletmenin çizgisi daha belirgin olmak zorunda kalabilir.
İtibar ve güven
- Kayıtlı ve izlenebilir iş yapan kuyumcu, müşteri nezdinde güven avantajı yakalayabilir.
- Özellikle yüksek tutarlı alımlarda “banka üzerinden ödeme + belge” kombinasyonu, kurumsal müşteri için standart hale gelebilir.
6) Müşteri tarafı: Vatandaş ne hisseder?
Müşteri gözünden KMTS tartışması iki duyguyu birlikte üretir:
- Güven: “Sahtecilik azalır mı?” beklentisi
- Sürtünme: “Nakit verip hızlıca almak daha kolaydı” algısı
Kuyumcunun burada yapabileceği en iyi şey:
- Açık bir bilgilendirme dili
- Alternatif ödeme rehberi (banka havalesi/FAST, POS, taksit varsa net kurallar)
- Belgeyi “yük” gibi değil, “güvence” gibi anlatmak
Kısa bir mağaza içi açıklama örneği (duvara asılabilir):
“Değerli müşterimiz, mevzuat ve sektör uygulamaları gereği belirli tutarın üzerindeki işlemler banka kanalıyla gerçekleştirilmektedir. Fatura ve ödeme dekontu, alışverişinizin güvencesidir.”
7) Kuyumcular için hızlı uyum kontrol listesi
Aşağıdaki liste “hemen bugün” uygulanabilir bir başlangıç setidir:
- Banka hesaplarımı (işletme) tahsilat-ödeme yoğunluğuna göre düzenledim
- Günlük banka mutabakatı için bir rutin oluşturdum (kim bakacak, ne zaman?)
- POS/transfer masrafları için fiyatlama stratejimi gözden geçirdim
- İşlenmemiş altın alımında tedarikçi evrak standardımı belirledim
- Fatura kesme senaryolarını (kuyumcuya satış yapan kişi dahil) muhasebecimle netleştirdim
- Müşteri iletişimi için kısa bir “sık sorulanlar” metni hazırladım
- Evrak/doküman arşivini (dijital + fiziksel) iyileştirdim
8) Sık Sorulan Sorular
KMTS hemen yarın mı başlıyor?
Kamuya yansıyan açıklamalarda belirli bir takvimden söz edilse de, işletme olarak en doğru yaklaşım “bugünden hazırlanmak”tır: banka süreçleri, evrak düzeni ve müşteri iletişimi.
Nakit tamamen kalkıyor mu?
Gündeme yansıyan bilgiler, belirli bir tutara kadar nakdin devam edebileceğini; üstünde banka kanalıyla işlem yapılacağını söylüyor. Bu yüzden “tam yasak” yerine “limitli düzen” olarak okumak daha doğru.
İşlenmiş ürünler (bilezik, yüzük) de lazerle mi işaretlenecek?
KMTS tartışmalarında özellikle “işlenmemiş altın” vurgusu öne çıkıyor. Kapsam detayları ve uygulama yöntemleri netleştikçe süreç daha iyi anlaşılacak.
Kuyumcuya altın satan kişiye fatura kesilmesi ne demek?
Bu yaklaşım, alım tarafındaki belge disiplinini güçlendirmeyi amaçlar. İşletmelerin bu süreci muhasebe danışmanıyla doğru senaryoya oturtması gerekir.
Sonuç: KMTS’yi “teknoloji” değil “iş disiplini” olarak okumak
KMTS, tek başına bir takip teknolojisi değil; kuyumculukta iş yapma disiplinini dönüştüren bir çerçeve olarak ele alınmalı. Lazer işaretleme, banka üzerinden ödeme, fatura zorunluluğu ve kayıt düzeni birleştiğinde; sektör “daha görünür” hale gelir.
Bu görünürlük:
- Sahteciliği azaltma potansiyeli taşır
- Kayıt dışılığı daraltır
- Ama aynı zamanda kuyumcunun operasyonunu daha planlı ve belgeli hale getirmesini zorunlu kılar
Sarraf Akademi perspektifiyle bakarsak: Uyum sağlayan işletmeler için bu dönem, yalnızca “yük” değil; güven inşa eden, kurumsallaştıran ve müşteri kalitesini artıran bir fırsata da dönüşebilir.
