Dışarıdan bakıldığında sarraflık tek bir meslek gibi görünür. Aynı altına bakılır, aynı piyasadan fiyat izlenir, aynı referanslar konuşulur.
Bu yüzden şu varsayım sıkça yapılır:
“Herkes aynı şeyi görüyorsa, aynı sonuca ulaşır.”
Oysa gerçekte tam tersi olur.
Aynı altına bakan iki sarraf, aynı piyasayı izleyen iki usta, farklı sonuçlara ulaşabilir.
Bunun nedeni perspektiftir.
Sarraf Perspektifi Ne Demektir?
Sarraf perspektifi, sadece altına bakma biçimi değildir.
Şunların toplamıdır:
– hangi bilgiyi önce gördüğü, – hangi detayı kritik saydığı, – hangi riski tolere edilebilir bulduğu, – hangi varsayımla karar verdiği.
Yani perspektif, bakılan şeyden çok bakış biçimidir.
Aynı Bilgi, Farklı Okuma
İki sarraf da şunu bilir:
– ayar oranını, – gram hesabını, – güncel fiyatı.
Bu bilgiler aynıdır.
Fark, şu noktada başlar:
Bu bilgi hangi bağlamda kullanılıyor?
Biri bilgiyi mutlak kabul eder. Diğeri bilgiyi koşula bağlar.
Bu küçük fark, sonuçta büyük ayrışma yaratır.
Deneyim Aynı Şekilde Birikmez
“Yıllardır bu işi yapıyorum” cümlesi, her sarraf için aynı anlama gelmez.
Çünkü deneyim;
– hangi dönemlerde kazanıldı, – hangi piyasa koşullarında sınandı, – hangi hatalarla şekillendi
gibi unsurlarla anlam kazanır.
Aynı süre meslekte kalmak, aynı perspektifi üretmez.
Deneyim, yaşanılan bağlamla birlikte oluşur.
Risk Algısı Perspektifi Belirler
Sarraf perspektifini en çok ayıran unsurlardan biri risk algısıdır.
Bir sarraf için risk olan şey, diğeri için fırsat olabilir.
– biri hızlı piyasadan kaçınır, – diğeri hızda avantaj görür.
– biri düşük işçiliği risk sayar, – diğeri likiditeyle dengeler.
Bu fark, bilginin eksikliğinden değil; riskle kurulan ilişkiden doğar.
Likidite Okuması Herkes İçin Aynı Değildir
Altının bozulabilirliği herkes için aynı görünür.
Ama likidite okuması kişiseldir.
Bir sarraf:
– müşteri yapısına göre, – bulunduğu bölgeye göre, – kendi çevrim hızına göre
likiditeyi farklı okur.
Bu nedenle aynı ürün, bir sarraf için rahat bozulur, diğeri için risklidir.
Bilgi Güncelliği Perspektifi Ayırır
Sarraf perspektifleri arasındaki en belirgin farklardan biri, bilginin ne kadar güncel tutulduğudur.
Güncellenmeyen bilgi, alışkanlığa dönüşür.
Alışkanlık ise perspektifi daraltır.
Bilgiyi sürekli test eden sarraf ile “hep böyleydi” diyen sarraf aynı yere bakmaz.
Karar Disiplini Perspektifi Şekillendirir
Sarraf perspektifi, karar verme biçimiyle netleşir.
– biri hızlı karar verir, – biri beklemeyi tercih eder.
– biri sezgiye güvenir, – biri ölçüme yaslanır.
Bu tercihler, aynı piyasa içinde farklı sonuçlar üretir.
Perspektif, karar disiplininin dışa yansımasıdır.
Algı ile Gerçeklik Arasındaki Mesafe
Bazı sarraflar piyasayı algı üzerinden okur:
– söylentiler, – genel kanaat, – yaygın beklentiler.
Bazıları ise gerçeklik üzerinden:
– fiili alım-satım, – müşteri davranışı, – nakit akışı.
Bu iki okuma biçimi, aynı piyasada bile farklı perspektifler üretir.
En Büyük Yanılgı
“Sarrafsa zaten anlar.”
Sarraflık bir unvan değil; sürekli inşa edilen bir bakış açısıdır.
Bu yüzden sarraf perspektifi, herkes için aynı olamaz.
Sarraf perspektifi herkes için aynı değildir çünkü:
– bilgi farklı bağlamlarda kullanılır, – deneyim farklı koşullarda oluşur, – risk algısı kişiseldir, – likidite farklı okunur, – karar disiplini değişkendir.
Bu farklar, mesleğin zenginliğidir.
Gerçek ustalık, başkalarının baktığı yere bakmakta değil;
aynı yere bakarken farklı detayları görebilmekte ortaya çıkar.
Sessiz güç, net etki tam da burada başlar:
herkesle aynı şeyi görmekte değil, aynı şeyden farklı anlamlar çıkarabilmekte.
