Altın ticaretinde deneyim, uzun yıllar boyunca en güçlü sermayeydi. Ne kadar çok yıl, o kadar güven…
Bugün bu denklem bozuldu.
Deneyim hâlâ çok değerli. Ama artık tek başına güvenli değil.
Çünkü piyasa, deneyimin oluştuğu koşullardan daha hızlı değişiyor.
Deneyim Ne Zaman Güçlüdür?
Deneyim; tekrar eden koşullar altında anlamlıdır.
Benzer ürünler, benzer müşteri profili, benzer piyasa hızı varsa; deneyim hızlı ve doğru karar üretir.
Ancak bu tekrar bozulduğunda, deneyim otomatik olarak doğruyu üretmez.
Bugün yaşanan tam olarak budur.
Piyasa Koşulları Deneyimden Daha Hızlı Değişiyor
Altın piyasası her zaman hareketliydi. Ama bugün değişimin hızı, deneyimin birikme hızını geçti.
Bu şu anlama geliyor:
Deneyim geçmişi anlatır, ama gelecek için tek başına rehberlik edemez.
Bir zamanlar işe yarayan refleks, bugün aynı sonucu garanti etmez.
Bilginin Raf Ömrü Kısaldı
Deneyim çoğu zaman bilgiye dayanır. Ama bilginin raf ömrü kısaldığında, deneyimin dayandığı zemin de zayıflar.
Bugün zarar yazdıran birçok karar, yanlış bilgiden değil; geç kalmış bilgiden doğar.
Deneyim güncellenmezse, alışkanlığa dönüşür.
Alışkanlık ise risk üretir.
Likidite Artık Varsayım Değil
Deneyimli birçok kişi hâlâ şu varsayımla hareket eder:
“Altın her zaman bozulur.”
Bugün bu cümle eksiktir.
Altın bozulur; ama her formda, her zamanda ve her hızda değil.
Likidite artık deneyimle tahmin edilen değil; ürün bazlı test edilen bir davranıştır.
Ürün Davranışı Standart Değil
Deneyim, “ortalama ürün” üzerinden şekillenir.
Bugün ise ortalama giderek anlamını yitiriyor.
Aynı ayar ve gramda iki ürün:
– farklı hızda bozulabiliyor, – farklı pazarlık baskısı görüyor, – farklı fire üretiyor.
Bu fark, deneyimi tek başına yetersiz kılıyor.
Sezgi Alışkanlığa Dönüşebiliyor
Deneyimin en güçlü tarafı sezgidir.
Ancak güncellenmeyen sezgi, bir süre sonra refleks hâline gelir.
Refleks hızlıdır. Ama her zaman doğru değildir.
Bugün güçlü olan sezgi:
– bilgiyle doğrulanan, – varsayımı açıkça tanımlanan, – gerektiğinde geri çekilebilen
sezgidir.
Yeni Dönemde Deneyim Ne İfade Ediyor?
Deneyim artık şunu ifade eder:
– bildiğini sorgulayabilmek, – eski doğruları askıya alabilmek, – aynı hatayı tekrar etmemek, – sürprizleri azaltmak.
Yani deneyim, “çok şey görmek” değil; gördüklerinden ders çıkarabilmektir.
En Büyük Yanılgı
“Ben bu işi yıllardır yapıyorum.”
Bu cümle artık tek başına güvenli değildir.
Çünkü piyasa, yılların alışkanlığına göre değil; bugünün koşullarına göre çalışır.
Altın ticaretinde deneyim neden tek başına yetmez hale geldi?
Çünkü:
– piyasa daha hızlı, – bilgi daha çabuk eskiyor, – likidite koşullu davranıyor, – alışkanlıklar risk üretiyor.
Bu ortamda güçlü kalanlar, en deneyimliler değil; deneyimini güncelleyebilenlerdir.
Sessiz güç, net etki tam da burada başlar: deneyime sahip olmakta değil, deneyimi sürekli yeniden inşa edebilmekte.
