Altın değeri çoğu zaman tek bir rakamla ifade edilir: fiyat. Ama bu rakam, altının gerçek değerini açıklamaz; sadece bir sonuç üretir.
Sahada çalışanlar bilir ki altının değeri, birbirinden bağımsız gibi görünen ama aslında birbirini doğrudan etkileyen teknik unsurların birleşimidir.
Bu yazıda, altın değerini etkileyen temel teknik unsurları ve bu unsurların neden tek tek değil, birlikte okunması gerektiğini net biçimde ele alıyoruz.
1) Ağırlık: Değerin Matematiksel Temeli
Ağırlık, altın değerlemesinin başlangıç noktasıdır. Ama çoğu zaman hatanın da başladığı yerdir.
Teknik olarak dikkat edilmesi gerekenler:
- Net ağırlık mı, brüt ağırlık mı ölçülüyor?
- Taş, kilit, aksesuar ayrıştırıldı mı?
- Miligram hassasiyeti korunuyor mu?
Ağırlık doğru ölçülmezse, ayar ve fiyat doğru olsa bile sonuç bozulur.
2) Ayar (Saflık Oranı): İçeriğin Teknik Gerçekliği
Ayar, altının içindeki saf altın oranını ifade eder.
Ancak ayar:
- tek başına değer değildir,
- bağlamdan bağımsız okunamaz.
Teknik olarak aynı ayara sahip iki ürün, farklı formlarda ve farklı piyasalarda çok farklı değerlenebilir.
Ayar doğru ölçülür. Ama değer, ayarın nerede ve nasıl karşılık bulduğuyla oluşur.
3) Form: Altının Piyasadaki Rolü
Altın her zaman aynı rolde değerlendirilmez.
- Külçe
- Ziynet
- Takı
- Hurda
Bu formların her biri, aynı gram ve ayarda bile farklı teknik sonuçlar üretir.
Form, altının:
- nasıl bozulacağını,
- hangi fireye uğrayacağını,
- ne kadar hızlı nakde döneceğini
belirler.
4) İşçilik: Ölçülmeyen Ama Sonucu Değiştiren Unsur
İşçilik teknik bir ölçü değildir. Ama teknik sonucu doğrudan etkiler.
Çünkü işçilik:
- alımda maliyet ekler,
- satımda çoğu zaman düşer.
Teknik değerlemede işçilik şu soruyla okunur:
“Bu işçilik satışta bana geri döner mi?”
Geri dönüş belirsizse, işçilik teknik olarak risk kalemidir.
5) Likidite: Değerin Gerçek Testi
Altının değeri, ancak nakde döndüğünde tamamlanır.
Likidite teknik olarak şunlara bağlıdır:
- ürünün formu,
- piyasa derinliği,
- zamanlama,
- alıcı sayısı.
Likidite zayıfsa, teknik olarak doğru bir altın bile düşük değerle sonuçlanabilir.
6) Ölçüm Disiplini ve Kalibrasyon
Teknik unsurların tamamı, ölçüm disiplinine bağlıdır.
Kalibrasyonu yapılmamış tartı, tek yönteme dayalı ayar testi, kayıt altına alınmayan sapmalar…
Bu unsurlar altının kendisini değil, okunan değeri bozar.
Bu yüzden teknik doğruluk, cihazdan çok süreçle ilgilidir.
7) Fire ve Aşınma Riski
Altın “eksilmez” denir. Ama altın ürünler fire verir.
Teknik olarak değer;
- kullanım sırasında,
- onarımda,
- eritmede
azalabilir.
Fire oranı bilinmeyen ürün, teknik olarak belirsizlik taşır.
En Sık Yapılan Teknik Hata
Teknik unsurları tek tek doğru kabul edip, sonucu otomatik doğru sanmak.
Oysa altın değerlemesi;
ağırlık + ayar + form + işçilik + likidite + ölçüm disiplini
birlikte okunmadıkça teknik olarak tamamlanmış sayılmaz.
Altın değerini etkileyen teknik unsurlar, tek başına çalışmaz.
Her biri diğerini ya güçlendirir ya da zayıflatır.
Bu yüzden teknik değerleme;
- rakamı görmek değil,
- rakamın hangi koşullarda sonuç ürettiğini anlamaktır.
Sessiz güç, net etki tam da burada başlar: altını ölçmekle yetinmeyip, ölçümün neye dönüştüğünü okumak.
