Altın alırken çoğu kişi tek bir rakama odaklanır: ödediği fiyat. Gram bellidir, ayar yazılıdır, toplam tutar nettir.
Ancak altın ürünlerde asıl maliyet, çoğu zaman faturada görünmez. Bu maliyetler satın alma anında hissedilmez; zamanla ve sessizce birikir.
Bu yazıda, altın ürünlerde görünmeyen maliyetlerin neler olduğunu ve bu maliyetlerin nasıl hesaplanabileceğini adım adım ele alıyoruz.
Görünmeyen Maliyet Nedir?
Görünmeyen maliyet; altının fiyatına dâhil olmayan ama değerleme sonucunu doğrudan etkileyen unsurlardır.
Bu maliyetler:
- etikette yazmaz,
- alım anında fark edilmez,
- çoğu zaman “piyasa şartları” diye açıklanır.
Oysa doğru okunduğunda bu maliyetler öngörülebilir ve hesaplanabilir.
1) İşçilik Kaybı: En Yaygın Gizli Maliyet
İşçilik, altın ürünlerde en sık göz ardı edilen maliyettir.
Alırken eklenir, satarken çoğu zaman düşer.
Nasıl hesaplanır?
- Alım fiyatındaki işçilik tutarını ayır
- Bozdurma sırasında kabul edilen işçiliği öğren
- Aradaki farkı “işçilik maliyeti” olarak yaz
Örnek:
10 gram bir takı, gram başına 300 TL işçilikle alındıysa: Toplam işçilik = 3.000 TL
Bozdurma sırasında işçilik sıfırlanıyorsa, görünmeyen maliyet net biçimde ortaya çıkar.
2) Likidite Maliyeti: Satabilmek ile İyi Fiyattan Satabilmek Arasındaki Fark
Bir ürünün “satılabiliyor” olması, iyi fiyattan satılabildiği anlamına gelmez.
Likidite maliyeti şurada oluşur:
- pazarlık baskısı,
- bekleme süresi,
- fiyat kırılması.
Nasıl hesaplanır?
Referans fiyat ile fiilen gerçekleşen satış fiyatı arasındaki fark, likidite maliyetidir.
Örnek:
Referans değeri 100.000 TL olan bir ürün, likidite zayıflığı nedeniyle 96.000 TL’ye satıldıysa, 4.000 TL görünmeyen maliyet oluşmuştur.
3) Fire ve Aşınma: Kullanımla Biriken Kayıp
Altın “eskimez” ama altın ürünler aşınır.
– mikroskobik kayıplar – deformasyon – onarım ve lehim izleri
Bu unsurlar genellikle gramdan düşülür.
Nasıl hesaplanır?
- Alım anındaki net ağırlık ile
- Bozdurma anındaki net ağırlığı karşılaştır
Aradaki fark, kullanım kaynaklı fire maliyetidir.
4) Form Maliyeti: Ürünün Rol Değişimi
Altın ürünler iki farklı rolde değerlendirilir:
- Alırken → ürün / takı
- Satarken → metal / hurda
Bu rol değişimi çoğu zaman fiyat farkı üretir.
Nasıl hesaplanır?
Alım sırasında ürün olarak ödenen prim ile bozdurma sırasında metal olarak kabul edilen değer arasındaki fark, form maliyetidir.
Bu maliyet özellikle mamul ürünlerde yüksektir.
5) Zamanlama Maliyeti: Yanlış Beklenti, Doğru Fiyatı Bozar
Zamanlama maliyeti, piyasa düşüşünden çok beklenti hatasından doğar.
– kısa vadede bozulacak ürün, uzun vadeli alınır – uzun vadeli tutulan ürün, likit sanılır
Nasıl hesaplanır?
Beklenen bozdurma fiyatı ile fiilen gerçekleşen fiyat arasındaki fark, zamanlama maliyetidir.
Bu maliyet genellikle “şanssızlık” diye adlandırılır. Ama çoğu zaman öngörülebilirdi.
6) Bilgi Maliyeti: En Sessiz Kayıp
Bilgi eksikliği doğrudan rakam yazmaz. Ama bütün maliyetleri büyütür.
– yanlış ürün seçimi – yanlış amaç – yanlış beklenti
Bilgi maliyeti tek kalem değildir. Diğer tüm maliyetlerin çarpanıdır.
Toplam Görünmeyen Maliyet Nasıl Çıkarılır?
Basit bir kontrol tablosu:
- İşçilik farkı
- Likidite farkı
- Fire / ağırlık farkı
- Form farkı
- Zamanlama farkı
Bu kalemler toplandığında, altın ürünün gerçek maliyeti ortaya çıkar.
Çoğu kişi bu toplamı ancak satıştan sonra görür.
En Büyük Yanılgı
“Altın aldım, zarar etmem.”
Altın fiyatı düşmese bile, görünmeyen maliyetler nedeniyle sonuç negatif olabilir.
Bu zarar piyasa değil; okuma hatasıdır.
Altın ürünlerde görünmeyen maliyetler:
- satışta ortaya çıkar,
- ama alımda başlar.
Gerçek kazanç:
– en ucuz ürünü almakta değil,
– görünmeyen maliyetleri baştan hesaplayabilmektedir.
Sessiz güç, net etki tam da burada başlar: fiyatı değil, sonucu hesaplayan kaybetmez.
